Ekonomi blog`larında Phillips eğrisi tartışılıyor. “Ekonomi Politika Gündem” blogu yazarımız konuyu ele almaya çalışmış ve Türkiye`de 2000 2005 yılları arasında enflasyon ve işsizlik arasında negatif ilişki bulmuş. EkonomiTürk olayın ekonomi boyutunu ele almış. Biz de ekonometrik boyutuna değinelim.
1) Yapılan analiz sorgulanması gereken ve malesef ekonometrik temeli pek olmayan bir yaklaşım. Neden diye sorarsanız? 5 6 tane data noktası kullanılarak iki değişken arasında bir ilişki kurmak sadece hayal kurmak olur. Ne ekonomik ne de ekonometrik temeli vardır.
2) Temel ekonomik bir modele dayanmayan ekonomik ilişkiler ekonomik literatür tarafından pek kabul görmüyor artık. Bunun en önemli sebebi de “Lucas Kritik” olarak meşhur olan ve Lucas`a nobel kazandıran “Rasyonel Bekleyişler” teorisidir. 1978 tarihli Lucas makalesi okunmali. Lisans kitaplarındaki IS LM modeli bile rafa kalkalı yıllar oluyor. Bunlar tamamen statik ve verilerin dinamik özelliğini ihmal eden modellerdir. Ancak öğrenciye modellemenin önemini ve ekonomik ilişkileri kolay ve anlaşılır bir dille anlatabildiği için hala kullanılır.
3) Ama diyeceksiniz ki az veriye rağmen ilişki çok açık görünüyor. O zaman size “Spurious Regression” örneklerini hatırlatmak isterim. Siz bir regresyon yapar etkiyi gösterirsiniz ama bunun bir anlamı olacak demek değildir.
1971-1991 yılları arasında yıllık veri kullanılarak
Güney Afrika`daki yaşam süresinin (X) Amerika`daki toplam kriminal olaylara (Y), etkisi regresyonla açıklamaya çalışılmış.
Y = -24569 + 628.9 X, R2 = 0.811,
(-6.03) (9.04) Corr=0.9008
Durum oldukça hayret verici. Amerika`daki kriminal vakalarının %80`i Güney Afrika`daki yaşam süresiyle açıklanabiliyor. Aradaki korelasyon ise 0.9 yani 1`e yakin. İlginç değil mi. Bahsi geçen statik Phillips eğrisi de bu kadar anlam taşıyor. Daha fazla örnek isterseniz buraya bakabilirsiniz.
4) Bir de yapılan korelasyon analizi de sebep sonuç ilişkisi olarak herhangi bir ipucu
vermez. Sadece ilişki olduğunu söyler. Bunun herhangi bir sebebi de olması gerekmez.
Bununla birlikte gelelim EkonomiTürk`e katılmadığımız noktaya. Phillips eğrisinin güncel versiyonları hala çok popülerdir. En başta statik Keynezyen modelin pek bir anlam ifade etmediği EkonomiTürk tarafından ifade edilmiş. Ancak Keynezyen teori işlemiyor demek biraz iddialı bir sonuç. Sorun Keynezyen bakıştan ziyade statik bakış açısının sorunlu olmasında. Bundandır ki yeni Keynezyen bakış bu teoriye dinamik bir bakış açısıyla bakarak çok daha fazla anlam ifade eden sonuçlar elde etmiş. Keynezyen Dinamik Phillips eğrileri literatür de bu aralar hayli popüler. Modeller dinamik ve daha da önemlisi rasyonel bekleyişler teorisinin kritiklerini de dikkate alarak mikroekonomiye dayanan makroekonomik modeller kuruyor. Mikroekonomik firmalarnın davranış biçimi dikkate alınıp aggregasyon yapılarak makroekonomik Phillips eğrisi elde ediliyor. Bu konuda Türkiye üzerine yapılmış calışmalar da var. Bir örnek Pierro Agenor ile Nihal Bayraktar`ın yaptığı Dünya Bankası çalışma makalesi olmuş bir yazısı.
Dinamik Phillips eğrisine daha sonra ayrintisiyla değineceğiz. Şimdilik bu kadarla yetinelim.
| 
